ประวัติภาควิชานิติเวชศาสตร์

ภาควิชานิติเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้จัดตั้งมารวม 56 ปีเศษ ทั้งนี้ สามารถสรุปการพัฒนาด้านต่าง ๆ การบริการ การเรียนการสอนและวิชาการของภาควิชาได้เป็น 3 ระยะ

ระยะที่ 1 ระยะบุกเบิก (พ.ศ. 2490 – พ.ศ.2510)

ผู้บุกเบิกงานด้านนิติเวชศาสตร์  คนแรกของคณะแพทยศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คือ ศาสตราจารย์นายแพทย์ พ.ต.อ.ถวัลย์ อาศนะเสน โดยการเริ่มจัดตั้งหน่วยนิติเวชวิทยาขึ้นในภาควิชาพยาธิวิทยา เมื่อปีพุทธศักราช 2508 และต่อมาในปีพุทธศักราช 2510 ได้เสนอขอยกฐานะหน่วยงานเป็นแผนกวิชา คณาจารย์ในยุคบุกเบิกขณะนั้นประกอบด้วย

1. ศาสตราจารย์นายแพทย์ พ.ต.อ.ถวัลย์ อาศนะเสน
2. ผู้ช่วยศาสตราจารย์นายแพทย์ชวิทย์ รุ่งเรืองรัตน์ 
3. ผู้ช่วยศาสตราจารย์นายแพทย์แมน อิงคตานุวัฒน์ 
4. ผู้ช่วยศาสตราจารย์นายแพทย์วรนิติ์ คงมีผล 
5. ผู้ช่วยศาสตราจารย์แพทย์หญิงประยงค์ มูลลออ
6. อาจารย์นายแพทย์ชูชาติ อรรณพเพ็ชร และ
7. อาจารย์นายแพทย์เศวต กรรณล้วน

ในระยะบุกเบิกภาควิชานิติเวชศาสตร์ได้ให้เปิดบริการชันสูตรพลิกศพเฉพาะผู้ป่วยที่มีสาเหตุของการเจ็บป่วยที่ผิดธรรมชาติที่มารับบริการที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์แล้วเสียชีวิต รวมทั้งให้บริการชันสูตรพลิกศพ ผู้ที่เสียชีวิตขณะนำส่งมาที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์โดยยังไม่ปรากฏเหตุแห่งการตาย และด้วยวิสัยทัศน์ที่ กว้างไกลของท่านหัวหน้าภาควิชา ภาควิชานิติเวชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยจึงเป็นสถาบันแรกที่เปิด ให้บริการชันสูตรบาดแผลผู้ป่วยคดีที่เจ้าพนักงานสอบสวนส่งตัวมาให้ตรวจชันสูตร โดยได้เปิดให้บริการเป็น ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2510 และในเวลาต่อมาภาควิชานิติเวชศาสตร์ก็ได้บุกเบิกและพัฒนางานตรวจชันสูตรด้าน นิติพิษวิทยา และนิติเซโรวิทยา

ระยะที่ 2 ระยะก่อตั้ง (พ.ศ. 2511 – พ.ศ. 2530)

เป็นระยะที่มีข้อบังคับจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เพิ่มแผนกนิติเวชวิทยาในคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 16 เมษายน 2511 นับเป็นแผนกวิชาลำดับที่ 2 ในคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มีที่ทำการภาควิชาอยู่ที่ตึกนิติเวชศาสตร์ ซึ่งเป็นอาคารลำดับที่ 3 ในพื้นที่ของ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ตั้งอยู่ใกล้ทางเข้าถนนราชดำริ และต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็นแผนก นิติเวชศาสตร์ เมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม 2513 โดยมีศาสตราจารย์นายแพทย์ พ.ต.อ.ถวัลย์ อาศนะเสน เป็น หัวหน้าแผนกคนแรก ท่านได้ดำรงตำแหน่งอยู่จนถึงปีพุทธศักราช 2521 จึงโอนไปรับราชการที่กระทรวง สาธารณสุข โดยมีผู้ช่วยศาสตราจารย์นายแพทย์ชวิทย์ รุ่งเรืองรัตน์ เป็นหัวหน้าแผนกท่านต่อมา ใน ขณะเดียวกันได้มีการเปลี่ยนชื่อจากแผนกนิติเวชศาสตร์ เป็นภาควิชานิติเวชศาสตร์ เพื่อให้เป็นไปตาม พระราชบัญญัติ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พ.ศ. 2522 โดยมีผู้ดำรงตำแหน่งหัวหน้าภาควิชาตามลำดับดังนี้

ปรากฏหลักฐานจากแถลงการณ์ ประจำปีการศึกษา 2512 ว่ามีการจัดการเรียนการสอนวิชานิติเวชวิทยา ในนิสิตชั้นปีที่ 4 (ปีสุดท้าย) เป็นเวลา 24 ชั่วโมง โดยมีวัตถุประสงค์ให้นิสิตมีความรู้ความชำนาญใน วิชานิติเวชวิทยาขั้นมูลฐาน เพื่อให้มีความสามารถปฏิบัติหน้าที่ทางการแพทย์ที่เกี่ยวกับกฎหมายได้อย่างพอเพียง เช่น การชันสูตรพลิกศพ การรักษาผู้ป่วยคดี และการเป็นพยานศาล ทั้งในคดีอาญาและคดีแพ่ง โดยในปีพ.ศ. 2519 ศาสตราจารย์นายแพทย์ พ.ต.อ.ถวัลย์ อาศนะเสน ได้จัดทำตำรานิติเวชศาสตร์เล่มแรก ของแผนกฯ เพื่อใช้เป็นคู่มือสำหรับนิสิตในการศึกษาและปฏิบัติวิชาชีพนิติเวชศาสตร์ นอกจากการจัดการ เรียนการสอนรายวิชานิติเวชศาสตร์ให้นิสิต คณะแพทยศาสตร์ แล้ว ภาควิชาฯ ยังได้จัดการเรียนการสอนวิชา นิติเวชศาสตร์ ให้คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง คณะ นิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ โรงเรียนนายร้อยตำรวจสามพราน และโรงเรียนนายอำเภอ กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย และยังได้จัดการเรียนการสอนรายวิชากฎหมายและมารยาทวิชาชีพให้กับนิสิตคณะ แพทยศาสตร์ และนิสิตเทคนิคการแพทย์ (คณะสหเวชศาสตร์) อีกด้วย

ในด้านการศึกษาหลังปริญญา ภาควิชาได้เปิดการฝึกอบรมในหลักสูตรต่างๆ ดังต่อไปนี้

1. หลักสูตรการฝึกอบรมเพื่อวุฒิบัตรแสดงความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. 2526 ผู้เข้ารับการอบรมรุ่นแรกในปี 2530 จำนวน 1 คน ได้แก่ นายแพทย์ชัยยุทธ ต่างใจ
2. หลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิตทางวิทยาศาสตร์การแพทย์คลินิก สาขานิติเวชศาสตร์ พ.ศ. 2530 ผู้เข้ารับการอบรมรุ่นแรกในปี 2531 จำนวน 1 คน

ระยะที่ 3 ระยะเบ่งบาน (พ.ศ. 2531 – พ.ศ. 2550)

เป็นระยะที่ภาควิชานิติเวชศาสตร์  บริหารจัดการภายใต้การนำของหัวหน้าภาควิชาฯ ตามลำดับ ดังนี้